Strach przed miłością, gdy boisz się pokochać

„Kocham cię – odejdź”, „Chcę się zaangażować – nie chcę się wiązać”, „Chcę kogoś spotkać – nie chcę się z nim spotkać”. Takie sprzeczne komunikaty charakteryzują odczucia osób o silnym lęku przed bliskością w związku partnerskim. Lęk ten nie zawsze bywa uświadamiany. Czasami jest racjonalnie tłumaczony: ktoś stwierdza, że bycie singlem bardziej odpowiada jego stylowi życia, pozwala zrealizować więcej celów. Tymczasem bliska relacja z partnerem jest czymś, czego każdy w głębi duszy pragnie i co przyczynia się do wewnętrznego wzrostu i rozwoju.

Lęk przed bliskością: dla kogo jest typowy?

Szczególnie narażone na odczuwanie tego rodzaju lęku są osoby wychowywane w rodzinach z problemem alkoholowym (tzw. Dorosłe Dzieci Alkoholików) oraz w innego typu rodzinach dysfunkcyjnych. W ich dzieciństwie brakowało często intymności, zrozumienia, zaufania i poczucia bezpieczeństwa. Okazywane im uczucia były ambiwalentne: raz rodzic okazywał im ciepło, zaintereresowanie, innym razem odrzucał, ranił. Za zaangażowanie emocjonalne w stosunku do pierwszych bliskich, znaczących osób ludzie ci nie dostawali odpowiedniej nagrody. Stąd w dorosłym życiu może pojawić się lęk przed budowaniem bliskiej więzi z partnerem: lęk, by znów nie zostać oszukanym, odrzuconym.

Inną grupą ludzi, u których może rozwinąć się lęk przed bliskością, są osoby wychowywane w rodzinach nadopiekuńczych. Bywa, że rodzice nadmiernie zaangażowani w opiekę nad swoim dzieckiem starają się przejąć kontrolę nad jego życiem, nie pozostawiając miejsca na jego własne marzenia i plany. Kontrola może być tak dokładna, że nie pozwala na jakąkolwiek intymność. Wówczas dziecko w swoim dorosłym życiu nieświadomie identyfikuje bliską relację z drugim człowiekiem jako utratę kontroli nad własnym życiem. Miota się pomiędzy dwoma sprzecznościami: potrzebą posiadania partnera i obawą przed zbudowaniem intymnej więzi.

Jak wyraża się lęk przed bliskością?

Dla osób posiadających lęk przed bliskością charakterystyczne są następujące odczucia i zachowania:

  • Lęk przed utratą własnego ja: obawa przed tym, że w relacji z partnerem trzeba będzie tłumić własną osobowość, „utracić siebie”. Osoba taka może nie wierzyć, że ktoś zaakceptuje ją taką, jaką jest naprawdę;
  • Strach przed porzuceniem: człowiek owładnięty lękiem przed bliskością postrzega związek jako sytuację, w której należy być bez skazy i zaspokajać wszystkie potrzeby partnera. Jeśli się tych warunków nie spełni, partner odejdzie. Obawa przed porzuceniem może być tak silna, że dana osoba woli w ogóle nie angażować się emocjonalnie w związek;
  • Obawa przed byciem wrażliwym: pozwolenie sobie na wrażliwość, na otwarcie się przed drugim człowiekiem oznacza w odczuciu tych osób utratę kontroli nad własnym życiem;
  • Obwinianie się o wszystkie niepowodzenia w związku: przekonanie, że zarówno w teraźniejszym jak i w poprzednich związkach ponosi się winę za wszelkie sytuacje trudne, problemowe;
  • Strach przed zdemaskowaniem: z lękiem przed bliskością łączy się często bardzo niska samoocena. Osoba taka obawia się, że potencjalny partner opuści ją, gdy tylko zorientuje się, jak niewiele jest warta;
  • Przekonanie, że partner powinien instynktownie spełniać potrzeby, pragnienia i życzenia: jeśli tak nie jest, dana osoba czuje się niekochana, zawiedziona. Nie zdaje sobie sprawy z tego, że jej pragnienia mogą nie zostać wypełnione, jeśli ich głośno nie zakomunikuje.
  • Wiara w to, że związek tylko wówczas jest dobry, jeśli brak w nim zupełnie konfliktu lub gniewu. Jeśli jedna z tych rzeczy pojawi się w relacji, człowiek posiadający lęk przed bliskością woli odejść, niż zająć się rozwiązaniem trudnej sytuacji. Osoba taka posiada bowiem przekonanie, że miłość wyklucza odczuwanie złości w stosunku do drugiej strony.

Jak radzić sobie z lękiem przed bliskością ?

Zrozum, że zdrowy, oparty na miłości związek, nie stłumi Twojego „ja”. Wprost przeciwnie: pozwoli Ci być w pełni sobą. Kochający partner będzie Cię wspierał w realizacji twoich marzeń i pragnień. Bliskość w związku oznacza oznacza też dawanie i otrzymywanie wsparcia, zrozumienia i dowartościowania drugiej osoby w jej działaniach. Wejście w związek nie oznacza, że od tej chwili „stapiasz się w jedno” z partnerem: nie musicie mieć tego samego zdania na każdy temat ani w ten sam sposób wszystkiego doświadczać;

Po pierwsze: nie można dalej uciekać. Nie uciekaj przed swoim lękiem, stań z nim oko w oko. Bliska, intymna więź z drugim człowiekiem jest naturalną potrzebą każdego z nas i nie należy jej negować. Jeżeli w przeszłości spotkało cię coś złego ze strony ważnych dla Ciebie osób, masz prawo odczuwać lęk. Masz także szansę, by z nim walczyć i uczynić swoje życie naprawdę lepszym;

Ustal w związku granice. Związek, w którym będziesz czuć się bezpiecznie, wymaga ustalenia granic: to Ty decydujesz o tym, którą część swojego intymnego świata zachowasz tylko dla siebie. Kochający partner będzie starał się to zrozumieć;

Nie obwiniaj się za niepowodzenia poprzednich związków. Fakt, że ludzie się rozstają jest normalny i powszechny. Czasem lepiej zakończyć nieudany związek, niż tkwić w nim długi okres czasu z poczuciem bycia nieszczęśliwym. Być może nie spotkałeś jeszcze osoby, która najlepiej by Ci odpowiadała i z którą najlepiej doświadczyłbyś radości bycia razem;

Doceń siebie. Ważne, by popracować nad własną samooceną, szczególnie jeśli ciągle wytykasz sobie jakieś wady. Nikt nie jest doskonały, a w każdym człowieku można odnaleźć coś interesującego i pięknego. Na pewno jest na świecie ktoś, kto pokocha Cię takim, jakim jesteś naprawdę;

Otwórz się na drugiego człowieka. Do zbudowania pełnego, szczęśliwego związku konieczna jest duża doza wrażliwości, otwarcie przed drugim człowiekiem. Bez tego nie uda się stworzyć prawdziwie intymnej więzi;

Nie bój się zaufać ponownie. Zaufanie nie jest czymś, co pojawia się, gdy tylko poznajesz kogoś nowego. Buduje się je powoli, opiera na różnych doświadczeniach. Prawie zawsze jest to pewne ryzyko, lecz nie podejmując go, odbiera się samemu sobie szansę na szczęście. Pomyśl, że osoby, które w przeszłości obdarzyłeś zaufaniem, a które cię zawiodły, tak naprawdę straciły więcej niż Ty: dając im swoje zaufanie, wręczyłeś im bowiem  do ręki cenny skarb;

Komunikuj swoje potrzeby. Jeżeli jesteś już w związku, porozmawiaj z partnerem o swoich lękach, obawach. Bliska Ci osoba może nie domyślić się niczego, jeśli sam jej o tym nie powiesz. Taka rozmowa może zapobiec wielu konfliktom w Waszym związku, powstającym głównie w sytuacjach, gdy partner nie będzie rozumiał twojego zachowania. Podobnie komunikuj drugiej stronie swoje pragnienia i potrzeby: tylko wtedy mają one szansę zostać zrealizowane;

Pamiętaj, że konflikty są nieodłączną częścią każdego związku. Prawidłowo rozwiązane nie osłabiają więzi między partnerami, lecz wprost przeciwnie: przyczyniają się do wzrostu poczucia zrozumienia i wyjątkowości relacji. Fakt, że Ty lub twój partner odczuwacie na siebie złość nie oznacza końca waszej miłości: macie prawo taki się czuć, jeśli któreś z was zrobiło coś, co w pewnym stopniu zraniło drugą stronę;

Nie wahaj się skorzystać z pomocy. Istnieją specjaliści – psycholodzy, terapeuci gotowi ci pomóc. Możesz też porozmawiać z kimś, kogo uważasz za przyjaciela: głośne nazwanie swoich lęków w czyjejś obecności często sprawia, że stają się one mniejsze i możliwe do przezwyciężenia.

Polecam książkę Janet G. Woititz pt. „Lęk przed bliskością”. Pozycja ta jest dobra zarówno dla osób, które walczą z własnym lękiem przed bliskością, jak i dla tych, których obecny lub przyszły partner zmaga się z tego typu problemem.

Jowita Wójcik, psycholog

Artykuł pochodzi z Poradnika w Serwisie Doboru Partnerskiego dla wymagających www.MyDwoje.pl